Tuesday, 19 May 2026

Time

समय: / काल:

इदानीम्         
Now / currently / in the present time
आगामी          In future
गत                 In the past

अद्य               Today

श्वः                  Tomorrow
परश्वः              Day after tomorrow
प्रपरश्वः            After two days

ह्यः                  Yesterday
परह्यः              Day before yesterday
प्रपरह्यः           Two days before

दिवसः / वासरः / अहः      Day
सप्ताहः                            Week
पक्षः                                 Fortnight
मासः                                Month
वर्षम् / वत्सरः / संवत्सरः   Year
दशकः                              Decade
शताब्दः                            Century
सहस्राब्दः                         Millenium

वादनम्            Of-the-clock
सपाद              Quarter-past
सार्ध                Half-past
पादोन             Quarter-to
अधिक्            And / added to / extra

एकवादनम्      द्विवादनम्     त्रिवादनम्           चतुर्वादनम्
1-o-clock      2-o-clock    3-o-clock         4-o-clock

पञ्चवादनम्    षट्वादनम्    सप्तवादनम्         अष्टवादनम्
5-o-clock      6-o-clock   7-o-clock           8-o-clock

नववादनम्      दशवादनम्    एकादशवादनम्    द्वादशवादनम्
9-o-clock     10-o-clock  11-o-clock        12-o-clock

Examples:

2:15     सपादद्विवादनम्
4:30     सार्धचतुर्वादनम्
6:45     पादोनसप्तवादनम्

8:10    दशाधिकष्टवादनम्   (दश + अधिक् + अष्ट + वादनम्)
3:22    द्वाविंशत्याधिक्   (द्वे + विंशति + अधिक्)  त्रिवादनम्
11:55  पञ्चपञ्चाशताधिकेकादशवादनम्
                 (पञ्च + पञ्चाशत् + अधिक् + एकादश + वादनम्)

In the last three examples, notice how the words get connected by joining the last letter of a word with the first letter of the next. This is how long words are formed in Sanskrit. Such joinings, despite looking daunting, make them easier to pronounce. Known as सन्धि (sandhi = joining), we will learn more about them later.

Let's use these terms from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay


Numbers (2) --- to be completed

२१
२२
२३
२४
२५
२६
२७
२८
२९

३१
३२
३३
३४
३५
३६
३७
३८
३९

४१
४२
४३
४४
४५
४६
४७
४८
४९

५१
५२
५३
५४
५५
५६
५७
५८
५९

६१
६२
६३
६४
६५
६६
६७
६८
६९

७१
७२
७३
७४
७५
७६
७७
७८
७९

८१
८२
८३
८४
८५
८६
८७
८८
८९

९१
९२
९३
९४
९५
९६
९७
९८
९९


Numbers (1)

संख्या

०         शुन्य           Zero

१          एकम्         One
२          द्वे              Two
३          त्रीणि         Three
४          चत्वारि       Four
५          पञ्च          Five
६          षट्             Six
७          सप्त           Seven
८          अष्ट            Eight
९          नव             Nine

१०        दश                     Ten
२०        विंशतिः               Twenty
३०        त्रिंशत्                 Thirty
४०        चत्वारिंशत्           Forty
५०        पञ्चाशत्             Fifty
६०        षष्टिः                    Sixty
७०        सप्ततिः                Seventy
८०        अशीतिः               Eighty
९०        नवतिः                  Ninety

१००                      शतम्                      1 Hundred
१०००                    सहस्रम्                   1 Thousand
१०,०००                 अयुतः                    10 Thousand
१००,०००               नियुतः / लक्षम्        100 Thousand
१,०००,०००            प्रयुतः                    1 Million
१०,०००,०००          अर्बुदः / कोटिः        10 Million
१००,०००,०००        न्यार्बुदः                  100 Million
१,०००,०००,०००     समुद्रः                    1 Billion

Write these once every day.

Let's use these from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay

Monday, 18 May 2026

Relations

बन्धुवाचकशब्दाः

जनकः  पिता           Father
जननी  माता            Mother

पितामहः                 Paternal grandfather
पितामही                 Paternal grandmother
मातामहः                 Maternal grandfather
मातामही                 Maternal grandmother

पितृश्वसा                 Paternal aunt
मातृश्वसा                 Maternal aunt
मातुलः                    Maternal uncle
मातुलानी                 Maternal aunt (uncle's wife)

सहोदरहः                  Brother
शहोदरी                    Sister
अग्रजः                     Elder brother
अग्रजा                     Elder sister
अनुजः                     Younger brother
अनुजा                     Younger sister

पतिः                        Husband
भार्या / पत्नी             Wife
श्वशुरः                       Father-in-law
शश्व्रूः                       Mother-in-law

पुत्रः / सुतः                Son
पुत्री / सुता                Daughter
स्नुषा                        Daughter-in-law
जामाता                    Son-in-law
भ्रातृजाया                 Wife of younger brother
प्रजावती                   Wife of elder brother

स्नेहितः                    Dearest / Lover / Fiancé

पौत्रः                        Grandson
पौत्री                        Grand-daughter

Let's use these from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay

Hear this song tomorrow morning 🪷

Professions

वृत्तिकाराः

कर्मकारः          Blacksmith
चर्मकारः           Cobbler
कुम्भकारः         Earthen-pot maker
सुवर्णकारः        Goldsmith
मणिकारः          Jeweller

चित्रकारः           Painter / Artist
लिपिकारः          Script-writer
लेखकः              Author / Writer
प्रबन्धकः            Essayist
अध्यापकः          Professor
शिक्षकः              Teacher
वैद्यः                   Physician
तन्त्रज्ञः               Engineer

सैनिकः               Soldier
आरक्षकः            Guard
चालकः               Driver

पाचकः                Cook
आपणिकः           Shop-owner
विक्रयिकः            Seller

निर्देशकः              Director
अभिनेता             Actor
गायकः                Singer
नर्तकः / तटः         Dancer
विदुषकः              Jester / Comedian

सेवकः                  Helper
अर्चकः                 Worshipper
छात्रः                    Student
पाठकः                 Reader
भक्तः                    Faithful / Fan

कृषकः                  Farmer
गोपालकः             Cowboy (caretaker of herd)
भारवाहः               Load-bearer / carrier
धीवरः                   Fisherman
रजकः                  Washerman
तक्षकः                  Carpenter
नापितः                 Barber / Hairdresser
तन्तुवायः              Weaver

अहितुण्डिकः         Snake-charmer

अन्धः                   Blind
बधिरः                  Deaf
मूकः                    Mute / Dumb
कुब्जः                  Hunch-backed / Crooked

Let's use these from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay

Fruits and Flowers

फलाणि                (one -- फलम्     many -- फलाणि)

आम्रफलम्            Mango
पनसफलम्           Jackfruit
कदलीफलम्         Banana
नारिकेलम्            Coconut

सेवफलम्             Apple
द्राक्षाफलम्           Grapes
जम्बूफलम्            Berries
नारङ्गफलम्           Orange

खर्जुरः                  Dates
कलिङ्गम्               Watermelon
मधुकर्कटी             Papaya
भल्लतकफलम्      Cashewnuts

पुष्पाणि                (one -- पुष्पम्     many -- पुष्पाणि)

कमलम्                Lotus
पाटलम्                Rose
केतकी                 Screw-pine
मुकुलम्                Flower bud

मल्लिका              Jasmine
जाती                   Jasmine
चम्पकपुष्पम्         Magnolia / Plumeria

शङ्खपुष्पम्         Morning glory
पारिजातम्           Jasmine (coral or nocturnal)
जपाकुसुमम्         China rose / Hibiscus

Let's use these from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay



Common Animals

पाल्यजन्तवः

शुनकः               Dog
मार्जारः              Cat
अजः / अजा       Goat

मेषः                   Lamb
अश्वः                  Horse
गर्दभः                 Donkey
वराहः                 Pig

शशः                   Rabbit
मूषकः                 Mouse
गजः                   Elephant
उष्ट्रः                    Camel

गौः / धेनु             Milch cow
वृषभः                 Bull
तर्णकः                Calf
महिषः                 Buffalo
महिषी                 Cow

काकः                  Crow
पारावतः               Pigeon
चटकः                  Sparrow
शुकः                    Parrot

कादम्बः                Duck
कुक्कुटः                Cock / Rooster
कुक्कुटी                Hen

Let's use these from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay

Parts of Our Body

शरीरावयवाः

केशः          Hair
कर्णः          Ear
कपोलः       Cheek
कण्ठः         Throat

वदनम्         Face
मुखम्          Mouth
ललाटम्       Forehead
नेत्रम्           Eye

भ्रूः              Eyebrow

दन्तः           Tooth
ओष्ठः          Lip
नासिका      Nose
जिह्वा          Tongue

स्कन्धः        Shoulder
भुजः           Arm
हस्तः           Hand
नखः           Nail

अङ्गुली        Finger
चर्म             Skin

जङ्घा         Waist
उरुः             Hip
जानु            Knee
पादः            Leg

रक्तम्           Blood
मस्तकम्       Head
वक्षःस्थलम्   Chest

Let's use these from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay

Sunday, 17 May 2026

Cooking Items

पाकशालासाधनानि

शीतकम्         Fridge
तापकः           Heater
बाष्पस्थाली     Cooker / Steam pan
पिष्टपचनम्      Pan-cooker
उष्णरक्षकम्     Flask
मिश्रकम्          Mixer

द्रोणी              Bucket
कलशः           Pitcher

स्थालिका       Plate
छुरिका           Knife
चमसः            Spoon
चषकः            Cup / Glass

भ्राष्ट्रम्            Cooking pot
दर्वी               Spatula (haataa)
समदर्वी          Spatula (khunti)
रन्ध्रदर्वी          Fenestrated spatula (jhnaajhri)
सन्दंशः           Pincer
वेल्लनी           Flattener (belanee)

शूर्पः               Winnowing basket (kulo)
उलूखलम्       Wooden manual rice-thresher (dhenki)
पेषणयन्त्रम्     Mortar and pestle (hamaandistaa)
पट्टः                Stone grinding slab and pestle (shil-noraa)
मन्थानः            Curd maker (ghol-mauni)

Let's use these from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay

Tuesday, 12 May 2026

Household Parts and Items

Household items | गृहोपकरणानि

Chair / a place to sit     आसन्दः
Carpet /Mat                    कटः

Bed / a place to sleep   शय्या
Pillow                             उपाधानम्
Foot-mat                        पादशोधकम्

Curtain                          यवनिका
Box / Trunk                   पेटिका
Cupboard / Almirah    कपाटिका

Mirror                            दर्पणः
Comb                             कङ्कतम्
Bag                                 स्यूतः
Lock                               तालः
Keys                               कुञ्चिका
Umbrella                       छत्रम्

Lamp                            दीपकः
Torch                            करदीपः
Standing lamp            दण्डदीपः
Fan                                व्यजनम्
Switch                          पिञ्चः
Phone / Mobile           दूरवाणी

Oven                             चुल्ली
Pressing Iron              समीकरः
Pipe                              नलिका
Match-box                  अग्निपेटिका
Fireball                       अग्निकुन्दकः

Flower-pot                  पुष्पाधानी
Dustbin                       अवकरिका
Broom                         सम्मार्जनी

Parts of a House | गृहविभागः

Mansion             प्रासादः
Room                  कक्षः
Dining room     भोजनप्रकोष्ठः
Washroom        शौचालयः
Kitchen              पाकशाला
Sacred room     पूजागृहम्

Gate                   तोरनम्
Main gate         मुख्यद्वारम्
Door                  द्वारम्
Main door        देहली
Foundation      अन्तरट्टः
Upper floor      अट्टः
Mud roof          मृच्छदः
Roof                   छदिः
Stair                   सोपानम्

Pillar                 स्तम्भः
Balcony            वितर्दिः
Railing              द्वारशृङ्खला
Fence                वृतिः
Window           वातायनम्
Well                  कूपः

Let's use these from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay

Monday, 11 May 2026

Wishes and Greetings

सम्बोधनशब्दाः

Hello (casual)            नमो नमः / हरि औम्
Hello                           मान्ये / आर्ये
(with respect)

Hello guy                    श्रिमन्
Hello girl                    श्रीमती

Good Morning          सुप्रभातम्
Good Afternoon       शुभमध्याह्णः
Good Evening           शुभसन्ध्या
Good Night                शुभरात्रीः

Thanks                       धन्यवादः
Welcome                    स्वागतम्
Congratulations       अभिनन्दानि
OK / Alright / Yes      अस्तु

Please                         कृपया
Don't worry               चिन्ता मास्तु
Sorry / Excuse me    क्षम्यताम्
See you again            पुनः मिलामहः

Good / Well done      साधु साधु
Very good                   उत्तमम्
Wow / Great job        बहु समीचीनम्        

Let's use these from today onwards 👍🙏

--- Dr. Anandamay Mukhopadhyay